در اوج همهگیری کووید-۱۹، ارتش آمریکا کمپینی مخفیانه برای مقابله با آنچه نفوذ فزاینده چین در فیلیپین میدانست، راهاندازی کرد. این عملیات سری که پیش از این گزارش نشده بود، هدف آن ایجاد تردید در مورد ایمنی و اثربخشی واکسنها و سایر کمکهای حیاتی ارائه شده توسط چین به فیلیپین (کشوری که به شدت تحت تأثیر ویروس قرار گرفته بود) بود.
طبق تحقیقات رویترز، این تلاشهای تبلیغاتی نظامی به شکل یک کمپین ضدواکسن درآمده و از حسابهای جعلی اینترنتی که ادعای فیلیپینی بودن داشتند، استفاده میشد. پستهای شبکههای اجتماعی، کیفیت ماسکها، کیتهای آزمایش و اولین واکسن در دسترس در فیلیپین (واکسن سینواک چین) را مورد انتقاد قرار میدادند.
رویترز حداقل ۳۰۰ حساب کاربری در ایکس (توئیتر سابق) را شناسایی کرد که با شرح ارائه شده توسط مقامات سابق نظامی آمریکا آشنا با عملیات فیلیپین مطابقت داشت. تقریباً همه این حسابها در تابستان ۲۰۲۰ ایجاد شده و بر شعار “#Chinaangvirus” (چین ویروس است) به زبان تاگالوگ تمرکز داشتند.
پس از درخواست رویترز از ایکس در مورد این حسابها، این شرکت رسانه اجتماعی، پروفایلها را حذف کرد و اعلام کرد که بر اساس الگوهای فعالیت و دادههای داخلی، این حسابها بخشی از یک کمپین هماهنگ رباتها بودهاند.
کوشش ضدواکسن ارتش آمریکا در بهار ۲۰۲۰ آغاز شد و فراتر از جنوب شرقی آسیا گسترش یافت و در اواسط ۲۰۲۱ پایان یافت. پنتاگون با تطبیق کمپین تبلیغاتی با مخاطبان محلی در سراسر آسیای مرکزی و خاورمیانه، از ترکیبی از حسابهای جعلی رسانههای اجتماعی در پلتفرمهای مختلف برای گسترش ترس از واکسنهای چین در میان مسلمانان (در زمانی که ویروس روزانه دهها هزار نفر را میکشت) استفاده کرد.
بخشی کلیدی از این استراتژی، دامن زدن به ادعای مورد مناقشه مبنی بر اینکه از آنجایی که واکسنها گاهی حاوی ژلاتین خوک هستند، واکسنهای چین ممکن است طبق قوانین اسلامی ممنوع تلقی شوند، بود.
این برنامه نظامی در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ آغاز و ماهها پس از روی کار آمدن جو بایدن نیز ادامه یافت، حتی پس از هشدار مدیران شبکههای اجتماعی به دولت جدید مبنی بر اینکه پنتاگون در حال انتشار اطلاعات غلط در مورد کووید-۱۹ است. کاخ سفید در بهار ۲۰۲۱ فرمانی مبنی بر ممنوعیت تلاشهای ضدواکسن (که واکسنهای تولید شده توسط سایر رقبای چین را نیز مورد انتقاد قرار میداد) صادر کرد و پنتاگون بررسی داخلی را آغاز نمود.
ارتش آمریکا از هدف قرار دادن آمریکاییها با تبلیغات منع شده است و رویترز هیچ مدرکی مبنی بر انجام این کار توسط پنتاگون نیافت. سخنگویان ترامپ و بایدن به درخواستهای اظهار نظر در مورد این برنامه سری پاسخ ندادند.
یک مقام ارشد وزارت دفاع، درگیری ارتش آمریکا در تبلیغات مخفیانه برای بدنام کردن واکسن چین در کشورهای در حال توسعه را تأیید کرد، اما از ارائه جزئیات خودداری کرد. سخنگوی پنتاگون گفت که ارتش آمریکا از طیف وسیعی از پلتفرمها، از جمله رسانههای اجتماعی، برای مقابله با حملات نفوذ مخرب علیه ایالات متحده، متحدان و شرکا استفاده میکند. وی همچنین خاطرنشان کرد که چین کمپین اطلاعات غلطی را برای متهم کردن نادرست ایالات متحده به گسترش کووید-۱۹ آغاز کرده است.
وزارت امور خارجه چین در ایمیلی اعلام کرد که مدتهاست معتقد است دولت آمریکا رسانههای اجتماعی را دستکاری و اطلاعات غلط منتشر میکند. سفارت مانیل در واشنگتن به پرسشهای رویترز، از جمله اینکه آیا از عملیات پنتاگون مطلع بوده یا خیر، پاسخ نداد. با این حال، سخنگوی وزارت بهداشت فیلیپین گفت که «یافتههای رویترز باید توسط مقامات ذیربط کشورهای درگیر مورد بررسی و رسیدگی قرار گیرد».
برخی از کارکنان امدادی در فیلیپین پس از اطلاع از تلاشهای تبلیغاتی نظامی آمریکا توسط رویترز، ابراز خشم کردند. برخی از متخصصان بهداشت عمومی آمریکا که از کمپین ضدواکسن مخفی پنتاگون مطلع شده بودند، این برنامه را محکوم کردند و گفتند که این اقدام برای منافع ژئوپلیتیکی بالقوه، جان غیرنظامیان را به خطر انداخته است. آنها گفتند عملیاتی که برای جلب دل و ذهن مردم طراحی شده بود، زندگی افراد را به خطر انداخته است.
این تلاش برای برانگیختن ترس از واکسنهای چینی، خطر تضعیف اعتماد عمومی به ابتکارات بهداشتی دولتی، از جمله واکسنهای ساخت آمریکا که بعداً در دسترس قرار گرفتند را به همراه داشت. اگرچه واکسنهای چینی نسبت به واکسنهای فایزر و مدرنا مؤثرتر نبودند، اما در نهایت توسط سازمان جهانی بهداشت تأیید شدند. سینواک به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداد.
تحقیقات علمی که اخیراً منتشر شده است، نشان میدهد که وقتی افراد نسبت به یک واکسن خاص بدبین میشوند، این تردیدها اغلب به عدم اطمینان در مورد سایر واکسنها منجر میشود.
این کمپین همچنین آنچه را که یکی از وزرای سابق بهداشت “سوءظن دیرینه به چین” نامید، تقویت کرد، به ویژه به دلیل رفتار تهاجمی پکن در مناطق مورد اختلاف در دریای جنوبی چین.
برای اجرای کمپین ضدواکسن، وزارت دفاع مخالفتهای شدید دیپلماتهای ارشد آمریکا در جنوب شرقی آسیا در آن زمان را نادیده گرفت. منابع درگیر در برنامهریزی و اجرای آن میگویند پنتاگون که این برنامه را از طریق مرکز عملیات روانی نظامی در تمپا، فلوریدا اجرا میکرد، تأثیرات جانبی این تبلیغات بر شهروندان بیگناه فیلیپین را نادیده گرفت.
در کشف این عملیات مخفی نظامی آمریکا، رویترز با بیش از دو دوجین از مقامات فعلی و سابق آمریکایی، پیمانکاران نظامی، تحلیلگران رسانههای اجتماعی و محققان دانشگاهی مصاحبه کرد. خبرنگاران همچنین پستهای فیسبوک، ایکس و اینستاگرام، دادههای فنی و اسناد مربوط به مجموعه حسابهای جعلی رسانههای اجتماعی مورد استفاده توسط ارتش آمریکا را بررسی کردند. برخی از این حسابها بیش از پنج سال فعال بودند.
عملیات روانی مخفیانه از جمله برنامههای بسیار حساس دولت است. آگاهی از وجود آنها به تعداد کمی از افراد در داخل سازمانهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا محدود است. با این حال، تلاشهای تبلیغاتی مخفیانه پنتاگون قرار است ادامه یابد.