ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در اقدامی که میتواند به عنوان گامی مثبت در راستای کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی تلقی شود، به دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، پیشنهاد تمدید یکساله پیمان «نیو استارت» (New START) را ارائه داده است. این پیمان که در سال ۲۰۱۰ به امضا رسید، محدودیتهایی را برای تعداد کلاهکهای هستهای استراتژیک روسیه و آمریکا تعیین میکند و به عنوان ستون اصلی ثبات استراتژیک بین دو قدرت اتمی جهان به شمار میرود. خبرگزاری رویترز این پیشنهاد را منتشر کرده و آن را گامی مهم در جهت جلوگیری از فروپاشی کامل سیستم کنترل تسلیحات هستهای بین دو کشور میداند.
این پیشنهاد پوتین در شرایطی مطرح میشود که پیمان نیو استارت در آستانه انقضا قرار دارد و روابط بین روسیه و آمریکا در پایینترین سطح خود در دهههای اخیر قرار گرفته است. تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، تحریمهای گسترده غرب علیه مسکو و اتهامات متقابل در مورد مداخلات در امور داخلی، فضای سیاسی بین دو کشور را به شدت متشنج کرده است. عدم تمدید این پیمان، میتواند به افزایش ناامنی و بیثباتی جهانی منجر شود و پیشبینیناپذیری در عرصه نظامی را افزایش دهد. این نگرانی وجود دارد که بدون وجود محدودیتهایی بر تسلیحات هستهای، یک مسابقه تسلیحاتی جدید میان دو ابرقدرت آغاز شود که پیامدهای فاجعهباری برای کل جهان خواهد داشت.
پوتین در بیانیه خود، ضمن اشاره به رفتارهای غیرقابل پیشبینی آمریکا، به این نکته اشاره کرده است که اقدامات عملی و بیثبات کنندهای که از سوی آمریکا انجام میگیرد، میتواند تلاشهای روسیه برای حفظ وضعیت موجود در حوزه تسلیحات هستهای را بیاثر کند. این اظهارات حاکی از نگرانی روسیه نسبت به سیاستهای نظامی آمریکا و احتمال نقض توافقات بینالمللی از سوی واشنگتن میباشد. در واقع، روسیه تلاش دارد تا با پیشنهاد تمدید پیمان، به آمریکا پیامی مبنی بر تمایل خود به حفظ ثبات و جلوگیری از تنشهای بیشتر بدهد، هرچند که این پیشنهاد با شک و تردیدهایی از سوی تحلیلگران غربی مواجه است. برخی کارشناسان معتقدند که این پیشنهاد صرفاً یک اقدام تاکتیکی از سوی روسیه است تا زمان بیشتری برای تقویت تواناییهای نظامی خود به دست آورد.
از سوی دیگر، واکنش دولت آمریکا به این پیشنهاد هنوز به طور رسمی اعلام نشده است. با این حال، انتظار میرود که این پیشنهاد با بررسیهای دقیق و موشکافانهای از سوی کاخ سفید مواجه شود. دولت بایدن با چالشهای جدی در زمینه سیاست خارجی روبروست و تمدید یا عدم تمدید پیمان نیو استارت میتواند تاثیرات زیادی بر روابطش با روسیه و همچنین استراتژی کلی سیاست خارجی آمریکا داشته باشد. عواملی همچون دیدگاههای داخلی در مورد روسیه و محدودیتهای بودجهای نیز در تصمیمگیری دولت بایدن نقش مهمی ایفا خواهند کرد.
به هر حال، پیشنهاد پوتین نشاندهندهی اهمیت حفظ توافقات کنترل تسلیحات هستهای و لزوم دیپلماسی در شرایط تنشآمیز بینالمللی است. اگرچه ابهامات زیادی در مورد آیندهی پیمان نیو استارت وجود دارد، اما این پیشنهاد میتواند زمینه را برای گفتگوهای بیشتر و یافتن راهحلهای دیپلماتیک برای جلوگیری از یک مسابقه تسلیحاتی خطرناک و به طور کلی تقویت ثبات جهانی فراهم کند. آینده نشان خواهد داد که این پیشنهاد به یک توافق دوجانبه منجر خواهد شد یا خیر، اما به هر حال، این یک گام دیپلماتیک مهم در شرایط فعلی جهان بحرانزده محسوب میشود.